“Өнім мол. Оны қайда сақтаймыз?”

294 Views

Биыл көкдөнендіктердің Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Үй іргесіндегі телімді жерді игеру» ту­ралы Үндеуін орындауға ерте көктем­нен-ақ білек сыбана кіріскені байқа­лады. Округ Төлеген Атабаевтың айтуына қарағанда, ауыл халқы тек картоптың (көктүйнектің) өзін 60 гектар алқапқа еккен екен. Мәселен, Көкдөнен ауылындағы екі қожалық жиырма гектар жерге осы техникалық дақылды отырғызыпты. Біз ауыл әкімімен бірге «Бақдәулет» шаруа қожалығының бақшалығына келдік.
Жиын-терін басталып, жұрт жап­пай көктүйнек терімінде жүр екен. Картоп қазатын комбайн жаңа әлгінде ғана танаптан шығып «Абдулла» қожа­лы­ғының плантациясына бет түзеп бара жатқан. Екі қожалыққа бір комбайн болған соң жұмыс та өнімді. — Картоп қазуды жаңа бастадық. Алажаздай бес адам оған күтім жасады. Сушы әрі қорықшы Мұрат Хайдаровтың, ұлым Мансұрдың еңбегі зор. Ал, жиын-терін басталғалы Айдана Орманалиева мен Айжамал Нарманбетовалар өзге жастарға ұйытқы болып, еңбек көрігін қыздыра түсуде. Маусымдық жұмыста барлығы он екі қыз-келіншек жүр. Олар да табыссыз емес, істеген жұмысына қарай күн сайын үш мың теңге төлемақы алады,-дейді бригадир Тайыр Әбдірахманов.
Осы тұста әңгімемізге қожалық жетекшісі Бекзат Сәрсебаевтың өзі араласып: — Биыл түсім де жаман емес. Осыған дейін төрт жыл қатарымен қант қызылшасын ектім. Былтыр күзде аудан әкімінің орынбасары Ерлан Қалыбаев келіп: «Ауыл халқын азық-түлікпен қамтамасыз етуіміз керек. Сондықтан картоп, қызанақ, қияр, қауын-қарбыз сияқты көкөністерді көбірек егуіміз керек. Бұл да жоғарғы жақтың тапсырмасы деп бізге міндет жүктеп кетті. Біз биылғы болжалды өнімді шамамен есептеп көрдік. Алты гектар алқаптан 18 тонна картоп жиналатын түрі бар. Егер оны қоймаға сақтап сататын болсақ, шығынымызды да жауып, пайдаға да қол жеткізетін едік. Амал қанша? Ауылымызда бұрынғы колхоздан қалған сыйымдылығы 300 тоннадан асатын ескі көкөніс қоймасы бар. Егер осы қойманы қайта қалпына келтіріп, жөндетуге бізге 7 миллион теңгеге жетеқабыл қаржылай несие берілсе, онда біз ғана емес, «Абдулла» қожалығы да өз өнімдерін сонда сақтай алар еді. Ал, жаңа көкөніс қоймасын салуға 30 миллион теңгедей қаржы жұмсалады екен. Бұл бірінші проблемамыз, ал, екінші проблема алынған өнімді тұтынушыға тездетіп өткізу. Өйткені, оны сақтайтын орнымыз жоқ,- дейді ол.
Иә, шаруаны қинап тұрған мәселе де осы екеніне Бекзатпен танап басында тұрып анық көз жеткіздік. Қожалыққа тап­сыр­маны берген Е.Қалыбаев та, оның ауыл шаруашылығы бөліміндегі мамандары да содан бері төбе көрсетпей кеткен. Әлде ауданда маркетингілік қызмет жоқ па? Бекзат Сәрсебаев та, Сайлау Ілиясов та өз өнімдерін сатуға алымсақ таппай отыр. Иә, «СПК-Тараз» әлеуметтік кәсіпкерлік корпорациясы өнімді алуға сұраныс білдірді. Бірақ, олар картоптың бір келісіне 60 теңге ғана бергісі бар. Осы тұқымдық картопты кезінде қожалыққа 150 теңгеден сатқан Алматы облысының Қарасай ауданындағы «Қайнар» ғылыми зерттеу институты да картоп алуға сұраныс білдірді. Олар да өздері будан етіп шығарған картоптың әр келісіне 70 теңге баға ұсынады. Иә, көкдөнендік кәсіпкер осы институттың профессоры, академик Виктор Сұлтанұлы Әбілдаевқа шын ризашылығын білдіреді, бірақ неге олар өздері шығарған өнімге төмен баға береді? Сонда барлық шығынды қожалық көтеруі тиіс пе? Сондықтан кәсіпкер картоптың әр келісіне кім 80 теңге баға берсе соған сатпақшы. Ал, әзірге картопты ауыл мен аудан тұрғындары там-тұмдап сатып алып жатыр.
«Бақдәулет» шаруа қо­жа­­лығы өз иелігіндегі 40 гек­тар суармалы ал­қаптың 14 гектарын игеріп отыр. Өйт­кені, Көкдөнен каналымен келетін судың мөлшері 15 литр ғана. Дегенмен, бес гектар танапқа орналастырылған дәнге арнал­ған жүгерінің «Будан» деп ата­­латын сорты да мол өнім бер­­гелі тұр. Б.Сәрсебаев оны да Ал­маты облысындағы Еңбек­шіқазақ ауданынан бірінші реп­ро­дукциялы бол­ған соң сатып әкелген. Қожалық қызанағын, қауын-қарбызын жинап алып, Құландағы орталық базарға апарып сатып та қойды. Енді картобын қазып алған соң жүгері дүмбілін дәнге бастырып, сәбізді қазуға кіріседі. Шаруа­гер енді «Күздің жауын-шашыны бас­талып кетпесе екен?» деп қобалжып отыр. Өйткені, бар­лық мәселе өндірілген өнімді сақтайтын қоймаға келіп тіре­ліп тұр. «Осы мәселені аудан басшылары ше­шіп берсе көкөніс шаруашылығын да­мытуға барлық күш-жігерімді аямай жұмсар едім» дейді Б.Сәрсебаев.
Иә, ауданымызда көкөніс өсірумен айналысатындар саусақпен санарлықтай-ақ. Олай болса тапсырма беруді білген басшылар неге қожалықтың бүгінгі таңдағы қордаланып қалған мәселелерін шешіп бермейді? Әлде оған олардың қауқары жоқ па? Осы сұрақты біз аудан әкіміне, оның осы салаға басшылық жасап отырған орынбасары Қалыбаев мыр­за­ға қойғымыз келіп отыр.
Редакциядан: Бұрын бас­шылар газет көтерген әр мә­се­леге ыжда­һаттылықпен қарап, оған кешік­тірмей жауап беретін. Осы тәр­тіпті аудан әкімі мен оның орын­басар­лары, бөлім басшылары, ауыл әкім­дері ескерсе дейміз. Пандемия сал­дарынан Афри­ка­да 265 миллион адам аш­тыққа ұшырауы мүм­кін де­ген болжам айтады ғалымдар. Бұл мәлімдеме БҰҰ-ның мін­бесінен ай­тылды. Өйт­кені, Африка мен бас­қа да дамымаған өңірлердегі ауыл шаруашылығы мен тамақтану жүйе­сі­нің нашарлығы, қа­зіргі елдегі індетке кері әсе­рін тигізуі әбден мүм­кін. Ел Пре­зиденті Қасым-Жомарт Тоқаев­тың осы мәселеге әлем­дік деңгейде биік мінбеден мән беруі тегін емес. Біз Африка сияқты дамымай қалған ел емеспіз, сондықтан шаруа қожалықтары жетекшілерінің жанай­қайына дер кезінде құ­лақ асуымыз керек. Өйт­кені, бүгінгі таңда азық-түлік бағдарламасын шешу от­басы мен ошақ қасының проб­лемасы емес, әлемдік деңгейдегі проблемаға айнал­ғанын жете түсінгеніміз жөн.

С.Қожеке.

Поделиться ссылкой: