ҚҰРЫЛТАЙ САЙЛАУЫ: ТАҢДАУ ҒАНА ЕМЕС, ЖАУАПКЕРШІЛІК

Тарихтың өз заңы бар. Ол ешқашан асықпайды, бірақ ешнәрсені ұмытпайды. Кеше ғана ел тағдырын қылыштың жүзі, найзаның ұшы шешкен заман артта қалды. Бүгін мемлекеттердің қуатын әскерінің саны емес, заңның үстемдігі, қоғамның бірлігі және азаматтарының жауапкершілігі айқындайды. Бұл – уақыттың талабы ғана емес, өркениеттің өлшемі. Біздің еліміз де осы жолды таңдады. Құқықтық мемлекет құру – бір күннің немесе бір жылдың жұмысы емес. Ол үздіксіз жалғасатын үдеріс. Заңды жетілдіру де, мемлекеттік институттарды жаңғырту да, азаматтардың саяси-құқықтық мәдениетін көтеру де – осы мақсатқа бастайтын маңызды қадамдар.
23 тамызда өтетін Құрылтай депутаттарының сайлауы – сондай маңызды кезеңдердің бірі. Бұл оқиғаға тек күнтізбедегі кезекті саяси науқан ретінде қарау жеткіліксіз. Өйткені кез келген сайлау – қоғамның өзіне берген бағасы. Азаматтардың заңға көзқарасы, мемлекетке деген сенімі, қоғамдық жауапкершілігі дәл осындай кезеңдерде айқын көрінеді. Сайлаудың қадірі оның нәтижесінде ғана емес, оны өткізу мәдениетінде жатыр. Ашықтық, әділдік, заң талаптарының мүлтіксіз орындалуы – кез келген демократиялық үдерістің өзегі. Заң бәрінен биік тұрған жерде ғана қоғамда өзара сенім қалыптасады. Ал сенім – мемлекет пен халықты байланыстыратын ең берік көпір.
Біз кейде заңды тек талап қоятын құжат ретінде қабылдаймыз. Шын мәнінде, заң – қоғамның өзімен жасаған ортақ келісімі. Ол ешкімге артықшылық бермеуі, ешкімді кемсітпеуі тиіс. Оның күші – бәріне бірдей қолданылуында. Сондықтан құқықтық мемлекет туралы сөз қозғағанда, ең алдымен заңның әділдігі емес, заңға деген өз көзқарасымызды саралап алғанымыз жөн.
Қазір ақпараттың заманы. Бір ғана жазба мыңдаған адамға жетеді. Бір ғана қауесет қоғамдық пікірге әсер етуі мүмкін. Осындай кезеңде әр азаматтың ақпаратты талдап қабылдай білуі, ресми дереккөзге сүйенуі және заң талаптарын басшылыққа алуы бұрынғыдан да маңызды. Құқықтық мәдениет дәл осындай ұсақ көрінетін әрекеттерден қалыптасады. Осы орайда кітапханалардың қоғамдағы орны туралы да ерекше айтуға болады. Кітапхана – үнсіз тұрған сөрелер ғана емес. Ол – ойдың ордасы, білімнің мекені, азаматтық сананы қалыптастыратын кеңістік. Мұнда кітап қана оқылмайды, пікір қалыптасады. Мұнда заң да насихатталады, тарих та зерделенеді, ұлттық құндылықтар да дәріптеледі. Кітапхана қоғамды қандай да бір пікірге жетелемейді. Ол адамға ойлануға мүмкіндік береді. Ал ойланған адам ғана саналы шешім қабылдай алады.
Бүгінгі таңда елімізде құқықтық мәдениетті қалыптастыру мәселесі ерекше мәнге ие. Өйткені заңды білу – бір басқа, оны құрметтеу – мүлде басқа ұғым. Заңға құрмет бар жерде тәртіп болады. Тәртіп бар жерде тұрақтылық болады. Тұрақтылық бар жерде даму болады. Бұл – дәлелдеуді қажет етпейтін өмір ақиқаты. Қазақ халқы «Тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деген сөзді бекер айтпаған. Бұл – әділдікті ту еткен халықтың дүниетанымы. Бүгінгі құқықтық мемлекет те осы қағидатқа сүйенеді. Заңның алдында бәрі тең болуы – кез келген өркениетті қоғамның басты шарты. Құрылтай депутаттарының сайлауы – осы қағидаттардың іс жүзіндегі көріністерінің бірі. Оның мәні тек жаңа өкілдерді айқындауда емес. Оның мәні – азаматтардың құқықтық санасын нығайтуда, қоғамдық жауапкершілікті арттыруда, заңға деген құрметті орнықтыруда.
Ұлы Абай «Әділетті сүйе алмаған – адамдықты сүйе алмайды» деген ой қалдырды. Бұл сөз бүгін де өзектілігін жоғалтқан жоқ. Әділетке ұмтылу – заңға құрметтен басталады. Ал заңға құрмет – мемлекетті құрметтеу деген сөз.
Еліміздің ертеңі әрқайсымыздың күнделікті ұстанымымыздан құралады. Заңды сақтау, қоғамдық тәртіпке бейжай қарамау, елдік мүддені жеке мүддеден жоғары қоя білу – міне, құқықтық мемлекеттің шынайы тіректері осылар.
Уақыт өзгереді. Ұрпақ алмасады. Саяси жүйелер де жетіледі. Бірақ өзгермейтін бір ғана құндылық бар. Ол – заңға адалдық. Заң салтанат құрған жерде ғана мемлекет қуатты, қоғам орнықты, болашақ баянды болады.
Мереке ЕРЖАНҰЛЫ,
аудандық орталықтандырылған кітапханалар жүйесінің директоры.

Поделиться ссылкой: