Мамандығым – мақтанышым

173 Views

Заман талабына сай қазіргі таңда ғылым түрлері үш негізгі факторға бөлінеді. Жіктеп айтатын болсақ:
Ең бірінші, жаратылыстану ғылымдары – табиғи құбылыстар, объектілер мен процестер туралы ғылым болып танылады. Көп жағдайда жаратылыстану ғылымдары табиғат пен адам туралы тәжірибе мен білімнің жинақталуына жауап береді.
Екінші, техникалық ғы­лым­дар – техника мен техно­логияларды дамытуға, сондай-ақ, жаратылыстану ғылымдары жинақтаған білімді практикада қолдануға жауапты ғылым са­ласы.
Үшінші, гуманитарлық ғы­лымдар – адам, қоғам туралы таным беретін сала. Осы рет­те құқық туралы нақты анық­тамалар келтірмесек те, оның маңызы мен сипатын және не себепті гуманитарлық ғылым ретінде танылғанын анықтасақ. Ғылымды меңгеру ұзақ уақытты әрі шыдамдылық пен тәжірибені қажет ететін күш. Сол себепті ең бірінші ұрпақтың білімін ойлаған маңызды.
Ата-аналардың пікірінше, мұғалімнің беделі шеберлікпен, адами қасиеттер­мен, қарым-қатынас стилі­мен және оқушы­лардың білім нәтижелері­мен анықталады. Өте дұрыс таным. Себебі, мұғалімнің бүкіл педа­гогикалық мансабында оқу қабілеті өте маңызды. Тек білімді болу ғана барлық жетістікке апаратын жол болмақ.
Ең бірінші, қоғамдағы «қоз­ғалтқыш», әлеуметтік прогрестің катализаторы ретіндегі рөл. Жас ұрпақты тәрбиелей отырып, жаңа және прогрессивті өндіріс технологиясына ие. Қоғамның жан-жақты өміріндегі барлық нәрсені тез түсінетін адамдардың қалыптасуына айтарлықтай үлес қосу.
Екіншіден, жас ұрпақ арқылы қоғамның тарихи өткені мен оның келешек болашағының арасындағы ажырамас тізбектегі сабақтастық буынын құрайтын кәсіпқой маман болу.
Білім саласында­ғы жетістік­терін ұрпағына мұра ретінде қалдыр­ған ғалымдардың жолы­мен саналы ұрпақ тәрбиесіне көп үлес қосатын ұстаздар еңбегін айтқан орынды.
Үшіншіден, әлеумет­тік тәжіри­бе жинақтайтын «қуат­тағыш» ретінде сынап көру қасиеті саналады. Осы рөлде әртүрлі әлеумет­тік құндылық­тардың сақтаушысы және тасымалдаушысы ретінде әре­кет ететін нағыз мамандар да жеткілікті.
Төртінші­ден, қо­ғам мәде­ние­тін және қатынастар тә­жіри­­бесіне қол жеткізілген адамдардың мінез-құлқын бағалайтын маман болу көптің қолынан келе бермесе де тыры­сатын жандар өте көп. Осы жолда:
• Заманауи;
• Өзіндік бағыты бар;
• Үш тілді еркін сөйлей алатын жаңа заман ұстазы болу – нағыз мамандарды даярлайтын ұстаздардың мақсаты болуы керек.
Мониторингтік сипаттамаға сай көрсеткіш деңгейі:
• Аналитик мамандарды даярлау;
• Екі жақты байланыс орнату ғана емес, экономист ретінде маман болуға үйрету;
• Тәжірибелік жұмыстардың көптігі;
• Ыңғайлы кесте мен жақсы қарым-қатынас.
Міне, жоғары­да аталған­дардың барлығы тікелей білікті маман, қадірлі ұстаз атануға алып келетін құрметті жол. Өйткені, заманның сұранысы күн санап өзгеріп келеді. Қазір оқушыларды қатып қалған тәжірибемен оқыту қызықсыз. Сәйкесінше, олардың оқуға деген бар ынта мен жігерін тез құртып алуға болады. Ал біздің мақсатымыз – білімді ұрпақ тәрбиелеу. Осы орайда, ма­мандығымның әсіресе география пән мұғалімі асыл мамандық екенін ұғынамын. Өйткені, дәл осы сала қажетті білім береді, балаларды әртүрлі ғылымдар әлемімен таныстырады, өмірлік жағдайларда өзін дұрыс ұстауға үйретеді, ең бастысы – адам болып қалуға жетелейді. Бала­ларды белгілі бір тәртіп арқылы аспан ғылымына баулуға тыры­самын. Олардың аспан әлемі, жұлдыздар, тіпті сыртқы қорша­ған ортаға махаббатын ояту үшін қолымнан келгенін аянып қалмаймын. Табыстың негізгі факторы – адам табиғатын бі­луге, оқытуда инновациялық әдістер мен тәсілдерді қол­да­нуға, ғылыми-зерттеу қыз­ме­тіне, жауапкершілік пен бастамаға негізделген кәсіби және ақпараттық Құзыретті мұғалімнің қызметі.
Жер ғылымын білмей адам­нан тұлға жасап шығару өте қиын. Себебі, біздің тұтастай бір болмысымыз осы ғылымға байлаулы. География пәні өте жақсы және ұлы ойлар мен сезімдерді тудырады. Мектеп географиясының тұлғаның да­муы­на қосқан үлесі қоршаған әлемді ғылыми қабылдаумен, географиялық мәселелерді шеше білумен, табиғатта экологиялық мақсатқа сай әрекет ете білумен, географиялық карталарды, анық­тамалықтарды қолдана білумен, бақылаулар жүргізумен анықталады.
Оқушылардың географиялық білімдерін жинақтау үшін заманауи білім беру техно­логиялары мен оқыту әдістерін дұрыс таңдау қажет.
Сабақты ұйымдастыра отырып, мен әр оқушы өзін ақылды, білімді, алғыр сезінуі үшін сабақтарымда ғылымға қатысты түрлі қызықты методи­каларды пайдаланамын. Кез келген оқушы бір дарын иесі екенін білуі – мен үшін маңызға ие. Өйткені табысты болу – жеке тұлғаның қалыптасуының басты шарты.
Ұстаздың міндеті білім беріп, үй тапсырмасын сұрап, бағалау ғана емес. Керісінше, ұстаздың міндетіне алуан түрлі қызмет кіреді. Бес саусақ бірдей емес қой. Алдыңа 25-30 оқушы келсе, әрқайсысының жүрегінен, көңілінен орын таба білу – шеберлік. Ал шебер­лікті шыңдайтын құрал – ма­мандыққа деген шексіз махаббат пен ізденімпаздық. Осы қағи­даттарды берік ұстанса, кез кел­ген ұстаз өз саласының озық ойлы маманы атана алады.

Б. Тілеуғабылов,
Тұрар Рысқұлов атындағы мектеп-лицейінің география
пәнінің мұғалімі.

Поделиться ссылкой: