«МЕН – БАНКРОТПЫН» деп өзіңізді жарияламас бұрын нені білуіңіз қажет?

401 Views

Қазақстан Республикасының Президенті 2022 жылдың 30 желтоқсанында «Қазақстан Республикасы азаматтарының төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және банкроттығы туралы» Заңға қол қойды.

Заң ресми жарияланғаннан кейін 60 күн өткен соң күшіне енеді. Яғни, қарызы бар азаматтар 2023 жылдың наурыз айынан бастап банкроттыққа арыз бере алады.
Заң, 3 түрлі – соттан тыс банкроттығы, сот банкроттығы және төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімдерін қарастырады.
Барлық үш рәсімді тек борышкер ғана бастайды, яғни несие беруші немесе өзге кредитор борышкерге қатысты бұл рәсімдерді қолдануға құқығы жоқ.
Бірінші рәсім – соттан тыс банкрот­тық тек банктер, микро­қар­жы ұйым­дары және коллекторлық агенттік­тер алдындағы қарыздар бойын­ша қол­данылуы мүмкін.
Бұл рәсімді қолдану үшін келесі шарттар орын алады:
– банктер, микроқаржы ұйымдары мен коллекторлар алдындағы берешек 5,5 млн теңгеден (1600 АЕК) аспаса;
– өтініш берген күннен бастап қатарынан 12 ай ішінде міндеттемелері өтелмеуі тиіс;
– мүлік, оның ішінде ортақ мен­шік­тегі мүлік жоқ болуы;
– банкпен берешектер бойынша жұмыс жүргізу;
– банкрот­тық 7 жыл бойы қол­даныл­мау қажет.
Сонымен қатар, Заң жобасымен:
– 6 ай ішінде атаулы әлеуметтік көмек ала­тын азаматтар үшін;
– 5 жылдан астам уақыт қарызы өтелмеген азаматтар үшін ерекше жағдайлар қарастырылған.
Соттан тыс банкрот­тық «Электрон­дық үкімет» веб-порталында басталады. Содан кейін ақпараттық жүйе арқылы борышкердің кіру критерийлеріне сәйкестігін анықтау мақсатында мүдделі мемлекеттік және басқа органдардың деректерімен автоматты түрде салыстыру жүргізілетін болады.
5,5 миллион теңгеден асатын қарыз­дар бойынша және басқа да берешек түрлері бойынша азаматтар сот банкроттығына жүгіне алады.
Сот банкроттығы мақ­саты– банкроттың мүліктік массасы есебі­нен кредиторлардың талаптарын барын­ша қанағат­тан­дыру болып табылады.
Егер жалғыз тұрғын үй кепіл заты болып табылса, онда кредитор оны қайтарып алуға құқылы.
Жалғыз баспана кепіл болмаса, кредиторлар оны талап ете алмайды.
Қалған өтелмеген сома, егер борышкердің белгілері болмаса есептен шығаруға жатады.
Екінші рәсім – Сот банкроттығы рәсімін қаржы басқарушылары жүзеге асырады, оның ішінде:
– Заңды тұлғалар банкрот­ты­ғы рәсіміндегі әкімшілер;
– Кәсіби бухгалтерлер;
– Заң консультанттары;
– Аудиторлар.
Бар­лық борышкерлер қар­жы басқарушыларының қызметтерін төлей алмайтынын назарға ала отырып, заң жобасында, мүлкі жоқ, әлеуметтік осал топтарына жататын адамдарға мемлекет есебінен ақы төлеу көзделген.
Үшінші рәсім – ол төл­ем қабілет­тілігін қалпына келтіру рәсімі, тұрақты табыс болған жағдайда, қарызды төлеу үшін (5 жылға дейін) сот тәртібімен бөліп төлеу жоспарын алу мүмкіндігін қарастырады.
Сауықтыру жоспары қар­­жы басқарушы­­мен бірлесіп әзірленіп, сот­пен бекітіледі.
Бұл процедураның ар­тық­­шылы­­ғы, кейін адам «банкрот» деген мәртебесін алмайды, сондықтан банкрот үшін көзделген салдар оған қолданылмайды.
Банкроттықтан кейін пайда болатын салдар:
– 5 жылға несиелер мен кредиттер алу шектеуі;
– 7 жылдан кейін ғана банкроттыққа қайта жүгіну құқығы;
– 3 жыл қаржылық жағдайына мониторинг жүргізілетін болады.
Алимент өндіру, басқа адамның өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу, сондай-ақ, қылмыстық құқық бұзушылықтар үшін келтірілген зиянды өтеу бойынша берешектер есептен шығарылмайды.
Негізгі заң жобасынан басқа, 5 Кодекс пен 11 Заңдарға өзгертулерді көздейтін ілеспе заң жобасы қаралды.
Азаматтық кодексіне Қазақстан Республикасының азаматына қатысты төлем қабілеттілігін қалпына келтіру, соттан тыс және сот банкроттығы рәсімдерін қолдануды көздейтін нормалармен толықтырылатын болады.
Азаматтық іс жүргізу кодексінде қамтылған ерекше іс жүргізу тәртібімен қаралатын істер тізбесі азаматтардың төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және сот банкроттығы туралы іспен толықтырылатын болады.
«Микроқаржы ұйымдары туралы», «Банктер және банк қызметі туралы», «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Қазақстан Республикасының заңдарына қаржы басқарушысына азаматтардың мүлкі және міндеттемелері туралы мәліметтер алу құқығын беретін толықтырулар енгізілетін болады.
Сондай-ақ, «Оңалту және банкроттық туралы» Қазақстан Республикасының Заңына және «Қазақстан Республикасындағы кредиттік бюролар және кредиттік тарихты қалыптастыру туралы» Заңына нақтылау сипатындағы бірқатар толықтырулар бар.
Сенат депутаттары мақұлдаған үшінші заң жобасы, ол – «Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне Қазақстан Республикасы азаматтарының төлем қабілеттілігін және банкроттықты қалпына келтіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы».
Заң жобасының мақсаты – заң нормаларын бұзғаны үшін тиісті әкімшілік жауапкершілігін белгілеу.
Мысалы, азаматтың кредиторлар алдында өзінің міндеттемелерін орындаудан жалтару мақсатында банкроттық туралы арызбен әдейі өтініші үшін көлемінде айыппұл көзделген;
– Сондай-ақ, соттан тыс банкроттық, төлем қабілеттілігін қалпына келтіру және сот банкроттығы шеңберінде жалған мәліметтер бергені немесе мүлікті (ол туралы ақпаратты) жасырғаны үшін көзделген;
Сонымен қатар, сот банкроттығы және төлем қабілеттілігін қалпына келтіру рәсімдерінің тәртібін бұзғаны үшін қаржы басқарушысына жауапкершілік енгізіледі.
Жалпы, ұсынылып отырған нормалар осы саладағы заңды қатаң сақтауға бағытталған.
Жалпы, Заңды іске асыру:
– азаматтардың борыштық жүктемесін азайтуға;
– әлеуметтік шиеленісті жеңілдету және қаржылық сауаттылықты арттыруға;
– қарызды өтеуді ынталандыруға алып келеді.
Мемлекет басшы­сы­ның тапсырма­сына сәйкес Заң 2023 жылдың қаңтарында қабылданады.
Азаматтар өтініштерімен 2023 жылдың наурыз айынан бастап жүгіне алады. Қаңтар-ақпан айларында қаржы министрлігі, Цифрлық даму министрлігі­мен бірлесіп кезең-кезеңі­мен ұйымдастыру-техникалық шаралар­ды жүргізетін болады.
Атап айтқанда, бүгінгі күні жұмыс атқарып жатқан банкроттық басқарушылар, аудиторлар, заң кеңесшілері мен кәсіби бухгалтерлері тарапынан қаржылық басқарушылар тізілімі қалыптастырылады.
Қазіргі таңда ақпараттық жүйенің прототипі әзірленіп, оның тестілеу мен жетілдіру жұмыстары жүргізілуде.

Аудандық мемлекеттік
кірістер басқармасы.

Поделиться ссылкой: